radstaak
De naam Ratstaeck/Radstaak/Radstake enz. is afkomstig uit de Gelderse Achterhoek: tussen Lichtenvoorde en Varsseveld ligt de herberg "De Radstake". Bovendien verwijzen oude kaarten naar een gerechtsplaats in de buurt van de herberg, op de plek van de huidige "Vennebulten".

Docent Gerrit Nevenzel van het Staringcollege in Lochem/Borculo bevestigt dat een radstaak of radstake een plaats is waar recht gesproken werd. Op zijn site schrijft Gerrit Nevenzel:

Radstaak, Radstake: Adresnaam van een voorvader die woonde bij een gerichtsplaats met een staak 'as', waarop een rat, rad 'wiel' werd bevestigd om gestraften te radbraken. De term ontstond 1340-1350 van rad 'wiel', omdat men ledematen van de gestrafte brak en men vervolgens deze persoon op een door een staak ondersteund rad neerlei.

Het mnl. stoc, stock, mnd. stuke betekende o.a. stronk; (boom)staak; stam, met name het bovengrondse deel tegenover stobbe het ondergrondse deel.
Een zusje van het osa. is het oe. en wat blijkt, ook in Engeland, met name in Essex (lett. 'oost-saksen') komt de achternaam Stock 'boomstronk, boomstaak'; voetbrug' veel voor. Vergelijkbare achternamen daar zijn:
Stockbridge 'brug van boomstaken'; Stockdale '(boom)stakendal'; Stocker 'veller van boomstronken' óf 'bewoner bij een stocc, oe. 'boomstaak'; Stockfield 'stakenveld'; Stockford 'voorde bij een staak'; Stocking 'stokkenruimer' óf 'bewoner op/bij het van staken geruimde veld'; Stockland '(geruimd boom)stakenland'; Stockton 'ton = boerderij, gemaakt van staken' óf 'boerderij bij geruimd stakenveld - stokkenerve'; Stockwell 'stakenbron'; Stockwood 'stakenbos'.
. De a/o - wisseling (ald-old-oud) tussen Oost- en Westnederland wordt ook hier zichtbaar. De vorm Radstaat kan een verschrijving zijn, maar kan ook betrekking hebben op de plaats van het rad.

Maar er is ook nog een andere uitleg van de betekenis van de naam Ratstaeck (want dat was ooit de oorspronkelijke schrijfwijze) en alle afgeleiden. Een meer romantische theorie over de herkomst van de naam Radstaak of Radstake is de staak, die door het wagenrad werd gestoken bij het pleisteren bij een herberg, om te voorkomen dat het paard er met het rijtuig of de kar vandoor ging. Het Genootschap Onze Taal geeft de volgende verklaring:

Een radstake is een herberg langs de hessenwegen. Er bestaan twee theorieën over de herkomst van het woord. De eerste is dat het afgeleid is van staak in de betekenis 'stok, balk' en rad in de betekenis wiel, spaak'. Wie vroeger met paard en wagen reisde en ergens wilde stoppen, deed een balk door de spaken van het wiel. Op die manier was de kar geblokkeerd en kon het paard niet weglopen. De andere verklaring is dat we bij radstake moeten denken aan staak in de betekenis 'in de grond geplaatste paal die diende als strafwerktuig (schandpaal, folterpaal)'. Rad heeft eveneens de betekenis 'strafwerktuig'. Het gebied rond de hessenwegen was vroeger nogal eenzaam; er waren veel rovers. Zij werden op de radstake terechtgesteld. In de buurt van de radstake zou zich een herberg bevonden hebben. Tegenwoordig is 'de Radstake' de naam van een groot uitgaanscentrum in de Achterhoek.


Een radstaak is een paal of staak met daar bovenop een wiel of rad, waar men vroeger het lijk van een misdadiger op legde nadat men hem eerst alle ledematen gebroken had.